De regio Loppersum is jarenlang een van de zwaarst getroffen gebieden geweest door aardbevingen als gevolg van gaswinning in Groningen. De gemeente ligt vrijwel boven het centrum van het Groningse gasveld, waardoor trillingen hier vaker en harder worden gevoeld dan elders in de provincie. Zelfs relatief kleine bevingen, zoals een aardbeving met een magnitude van 0,9 gemeten in het nabijgelegen Garsthuizen, zorgen in deze regio voor onrust.

Dat een beving van minder dan 1,0 op de schaal van Richter nieuws is, zegt veel over de situatie in Loppersum. In andere delen van Nederland zou zo’n lichte trilling nauwelijks worden opgemerkt. In de gemeente Loppersum is zelfs een vijfde beving in korte tijd reden voor aandacht, omdat bewoners de opeenstapeling als belastend ervaren.

Waarom treft de aardbeving Loppersum zo vaak?

Loppersum ligt vrijwel boven het hart van het Groningse gasveld, dat decennialang intensief is geëxploiteerd door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Door de gaswinning daalt de druk in de ondergrond, waardoor aardlagen inklinken en langs breuken langs elkaar bewegen. Die beweging veroorzaakt trillingen aan het oppervlak, die als aardbevingen worden gevoeld.

Het gebied rond Loppersum, inclusief dorpen als Garsthuizen, Zeerijp en Wirdum, heeft historisch gezien de hoogste dichtheid aan geregistreerde bevingen in Nederland. Het KNMI registreert en publiceert alle bevingen in het gebied. De meeste bevingen in de regio hebben een magnitude tussen de 0,5 en 2,0, maar ook zwaardere bevingen zijn hier voorgekomen, waarvan de aardbeving bij Huizinge in 2012 met een magnitude van 3,6 de zwaarste was die in het Groningse gasveld is gemeten.

Wat merken bewoners van een lichte aardbeving in Loppersum?

Een beving van rond de 1,0 wordt door veel mensen niet gevoeld, maar in een regio waar de bodem gevoelig is en gebouwen al jarenlang schade hebben opgelopen, is de situatie anders. Bewoners beschrijven lichte trillingen, een kort schudden van muren of ramen die rammelen. Soms valt er een schilderij van de muur of verschijnt er een nieuwe scheur in een al beschadigd huis.

De opeenstapeling is wat bewoners in Loppersum als zwaar ervaren. Als er in korte tijd vijf aardbevingen worden gemeten, ook al zijn ze klein, groeit het gevoel van onveiligheid. Schadeafhandeling, herbouw en de emotionele last op bewoners zijn concrete gevolgen die niet in een magnitude uitgedrukt kunnen worden.

Schade en schadeafhandeling in de gemeente Loppersum

Huizen in de regio Loppersum zijn vaak ouder en gebouwd op slappe, kleiachtige grond. Dat maakt ze kwetsbaarder voor trillingen dan nieuwbouw op een stevige fundering. Een beving die elders nauwelijks schade veroorzaakt, kan hier scheuren in muren, beschadigde funderingen of losliggende dakpannen opleveren.

Schade melden kon lange tijd bij de NAM, later bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Het IMG beoordeelt meldingen onafhankelijk en kent vergoedingen toe als er een verband is met mijnbouwschade. Bewoners in Loppersum hebben de afgelopen jaren in groten getale gebruik gemaakt van deze regeling. De afhandeling verliep niet altijd vlot, wat leidde tot langdurige onzekerheid voor veel huiseigenaren.

De afbouw van gaswinning en het effect op Loppersum

De Nederlandse overheid heeft besloten de gaswinning uit het Groningse veld af te bouwen en uiteindelijk volledig te stoppen. De winning is de afgelopen jaren stapsgewijs verminderd. In 2023 is de productie uit het Groningse gasveld nagenoeg gestopt, en het veld is officieel gesloten. De verwachting van het KNMI en wetenschappers is dat het aantal en de kracht van aardbevingen daarna geleidelijk zal afnemen, al kan dit een langere periode in beslag nemen omdat de ondergrond zich langzaam aanpast.

Voor Loppersum betekent dit perspectief, maar geen directe opluchting. De ondergrond blijft in beweging, bestaande breuken kunnen nog jaren actief zijn en de schade aan woningen en aan het vertrouwen van bewoners is niet van de ene op de andere dag hersteld.

Wie in of rond Loppersum woont en een trilling voelt of schade vermoedt, kan dit melden bij het IMG. Het KNMI publiceert alle gemeten bevingen openbaar op zijn website, inclusief tijdstip, locatie en magnitude. Dat geeft bewoners de mogelijkheid om snel te controleren of een trilling inderdaad een geregistreerde beving was.