Een aardbeving in Groningen is geen natuurverschijnsel, maar het directe gevolg van aardgaswinning. Decennialang werd in de provincie Groningen op grote schaal aardgas gewonnen uit het Groningenveld, een van de grootste gasvelden van Europa. Door die winning daalde de druk in de grond, waardoor aardlagen verschoven en trillingen ontstonden. Die trillingen zijn de aardbevingen die inwoners van Groningen al jaren voelen en waardoor duizenden woningen schade hebben opgelopen.

Waarom ontstaan aardbevingen in Groningen?

Het Groningenveld ligt op ongeveer drie kilometer diepte onder de provincie. Bij gaswinning wordt gas onttrokken aan poreuze zandsteen, waardoor de druk in de ondergrond afneemt. Die drukvermindering zorgt ervoor dat de gesteentelagen boven het veld langzaam inzakken. Dat proces heet bodemdaling. Maar soms gaan de lagen niet gelijkmatig zakken: er zitten breuklijnen in de ondergrond, en langs die breuklijnen kunnen plotselinge verschuivingen optreden. Dat zijn de aardbevingen die je aan de oppervlakte voelt als trillingen of een dreun.

De aardbevingen in Groningen zijn wat grootte betreft relatief klein vergeleken met aardbevingen elders in de wereld, maar omdat ze ondiep zitten (soms minder dan drie kilometer diep) en de gebouwen in de regio niet gebouwd zijn op seismische activiteit, kan zelfs een beving van magnitude 2 of 3 flinke schade aanrichten.

De zwaarste aardbevingen in Groningen

De zwaarste aardbeving in Groningen die tot nu toe is gemeten, vond plaats op 16 augustus 2012 bij Huizinge. Die beving had een magnitude van 3,6 op de schaal van Richter en wordt gezien als het kantelpunt in het debat over de gaswinning. Na Huizinge groeide de maatschappelijke en politieke druk om de winning te verminderen. In de jaren daarna volgden nog tientallen bevingen per jaar, waaronder meerdere met een magnitude tussen de 2,5 en 3,5.

Bekende locaties waar aardbevingen zijn gevoeld of schade is opgetreden zijn onder meer Loppersum, Bedum, Ten Boer, Middelstum en gebieden rondom Appingedam. Het epicentrum van de meeste bevingen ligt in het noorden en noordoosten van de provincie, in het hart van het Groningenveld.

Gaswinning afgebouwd, maar bevingen gaan door

De Nederlandse overheid heeft de gaswinning uit het Groningenveld stap voor stap teruggeschroefd. In 2023 is de winning grotendeels gestopt en naar verwachting wordt het veld definitief gesloten. Dat is goed nieuws voor de toekomst, maar de bevingen stoppen niet meteen. De ondergrond heeft tijd nodig om te stabiliseren. Experts verwachten dat aardbevingen in Groningen nog jaren kunnen voorkomen, ook na de sluiting van het veld. De grond heeft immers al decennia onder druk gestaan.

Schade door een aardbeving in Groningen: wat kun je doen?

Heeft een aardbeving schade veroorzaakt aan je woning of gebouw in Groningen? Dan kun je terecht bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Dit instituut behandelt schadeclaims van mensen die schade hebben door de gaswinning. Je kunt een melding doen via schadedoormijnbouw.nl. Dat is de officiële weg voor wie mijnbouwschade wil laten beoordelen en vergoed wil krijgen.

  • Maak foto’s van de schade zo snel mogelijk na de beving.
  • Dien een melding in bij het IMG via de officiële website.
  • Voer geen reparaties uit voordat een inspecteur de schade heeft beoordeeld.
  • Houd een dossier bij: datum van de beving, beschrijving van de schade, eerdere schademeldingen.

Het IMG beoordeelt of de schade waarschijnlijk is veroorzaakt door mijnbouw. Als dat het geval is, heb je recht op vergoeding. Het gaat dan niet alleen om scheuren in muren, maar ook om schade aan funderingen, vloeren en andere bouwkundige elementen.

Versterkingsprogramma voor onveilige woningen

Naast schadevergoeding loopt er ook een versterkingsprogramma voor woningen in Groningen die niet veilig genoeg zijn bij een eventuele zwaardere beving. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) is verantwoordelijk voor dit programma. Woningen worden beoordeeld op seismische veiligheid en kunnen worden versterkt of in uiterste gevallen gesloopt en herbouwd. Dit programma richt zich op de meest kwetsbare gebieden, vooral in het noordoosten van de provincie.

Veelgestelde vragen over aardbevingen in Groningen

Zijn er nog steeds aardbevingen in Groningen?
Ja. Ook na de afbouw van de gaswinning vinden er nog trillingen en kleine bevingen plaats. De ondergrond stabiliseert langzaam, maar dat duurt jaren.

Wie vergoedt de schade?
Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) behandelt schadeclaims. De kosten worden uiteindelijk gedragen door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en de overheid.

Hoe groot is een aardbeving in Groningen gemiddeld?
De meeste bevingen in Groningen hebben een magnitude tussen de 1,5 en 2,5. Bevingen boven de 3,0 zijn zeldzamer, maar komen voor. De zwaarste gemeten beving was 3,6 bij Huizinge in 2012.

Moet ik mijn schade zelf bewijzen?
Nee. Het IMG hanteert een bewijsvermoeden: als je woning in het aardbevingsgebied staat en de schade past bij het patroon van mijnbouwschade, wordt in principe aangenomen dat de beving de oorzaak is. Je hoeft dat niet zelf technisch te bewijzen.

Woon je in Groningen en heb je schade na een beving? Meld het zo snel mogelijk bij het IMG via schadedoormijnbouw.nl. Hoe eerder je een melding doet, hoe beter de schade gedocumenteerd kan worden en hoe soepeler de afhandeling verloopt.