De eerste aardbeving in Groningen vond plaats in 1986. Dit was de eerste keer dat een beving werd geregistreerd die direct in verband stond met de gaswinning uit het Groningenveld. Het was het begin van een lange reeks aardbevingen die de regio tot op de dag van vandaag treft.

Wat er in 1986 gebeurde

In 1986 registreerden seismografen voor het eerst een beving in de provincie Groningen die werd veroorzaakt door de gaswinning. Het Groningenveld, ontdekt in 1959 bij Slochteren, is een van de grootste aardgasvelden ter wereld. Door het oppompen van gas uit de ondergrond daalt de druk in de gaslaag. De grond klinkt in en dat kan leiden tot aardbevingen. Die eerste beving in 1986 was relatief licht, maar betekende wel een keerpunt in de geschiedenis van de gaswinning in Nederland.

Geïnduceerde aardbevingen, zoals de bevingen in Groningen worden genoemd, zijn bevingen die worden veroorzaakt door menselijk handelen. Ze verschillen van gewone tektonische aardbevingen. Ze zijn vaak minder diep en kunnen daardoor, ook bij een lagere kracht op de schaal van Richter, meer schade aanrichten aan gebouwen en funderingen.

Hoe de eerste aardbeving in Groningen werd ontvangen

Na de eerste aardbeving in Groningen duurde het nog jaren voordat de overheid en de gaswinningsindustrie publiekelijk erkenden dat er een verband bestond tussen de gaswinning en de bevingen. Lang hield de politiek vol dat de gaswinning geen aardbevingen kon veroorzaken, aldus Milieudefensie. Bewoners die schade meldden, kregen dat verband aanvankelijk niet erkend.

Dit zorgde voor veel frustratie bij Groningers. Scheurvorming in huizen werd niet altijd serieus genomen, en bewoners moesten zelf bewijzen dat de schade het gevolg was van aardbevingen. Dat bleek in de praktijk erg moeilijk.

Van 1986 naar steeds zwaardere bevingen

Na de eerste beving nam het aantal aardbevingen in Groningen in de decennia erna toe, ook in kracht. De bekendste en zwaarste beving vond plaats in augustus 2012 bij Huizinge, met een magnitude van 3,6 op de schaal van Richter. Die beving wordt gezien als een kantelpunt: het Staatstoezicht op de Mijnen concludeerde daarna dat de gaswinning omlaag moest. De bevingen uit die periode zetten de discussie over de gaswinning definitief op de politieke agenda.

Toch duurde het nog jaren voordat de gaswinning daadwerkelijk werd afgebouwd. De hoge inkomsten uit het Groningenveld, tientallen miljarden euro’s voor de Nederlandse staat, maakten dat er grote belangen speelden. Pas in 2018 kondigde de Nederlandse overheid aan de gaswinning zo snel mogelijk te beëindigen. In 2024 werd de reguliere gaswinning uit het Groningenveld officieel stopgezet.

Wat de eerste aardbeving duidelijk maakte

De beving van 1986 liet zien dat grootschalige gaswinning gevolgen heeft voor de stabiliteit van de ondergrond. Dat inzicht drong echter niet meteen door in beleid. De les die achteraf getrokken wordt, is dat signalen van geïnduceerde seismiciteit eerder serieus genomen hadden moeten worden. Bewoners leden decennialang schade aan hun huizen, terwijl erkenning en schadevergoeding lang op zich lieten wachten.

De eerste aardbeving in Groningen is daarmee niet alleen een historisch feit, maar ook het startpunt van een maatschappelijk conflict dat een hele regio heeft getekend. Wie meer wil weten over de latere bevingen, de schadeafhandeling of de politieke besluitvorming rondom de gaswinning, vindt die informatie in de aparte artikelen hierover.